بیماری شریان محیطی (Peripheral Artery Disease یا PAD) یک بیماری عروقی جدی است که جریان خون به اندامها، بهویژه پاها، را کاهش میدهد و میتواند به عوارضی مانند درد، زخمهای غیرقابل ترمیم و حتی قطع عضو منجر شود. اما این تنها بخشی از داستان است؛ PAD یک هشدار مهم برای سلامت قلب و مغز شماست و نشاندهنده خطر بالای حمله قلبی و سکته مغزی است. خبر خوب این است که با آگاهی، تغییرات سبک زندگی و مراقبتهای پزشکی مناسب، میتوانید این بیماری را مدیریت کنید، کیفیت زندگی خود را بهبود دهید و از عوارض خطرناک آن پیشگیری کنید. در این مقاله به شما نشان میدهیم چگونه با PAD زندگی کنید، چگونه از قلب و مغز خود محافظت کنید، چه سؤالاتی از پزشک خود بپرسید، چگونه از بروز PAD پیشگیری کنید و چرا گروههای خاصی مانند زنان، سالمندان و افراد دیابتی نیاز به توجه ویژه دارند. کلینیک تخصصی قلب دکتر زهرا سوندرومی در شیراز با ابزارهای پیشرفته و مشاورههای تخصصی، همراه شماست تا این مسیر را با اطمینان طی کنید.
زندگی با بیماری شریان محیطی
راهکارهای عملی برای مدیریت روزمره زندگی با PAD ممکن است چالشبرانگیز به نظر برسد، اما با چند تغییر ساده در سبک زندگی و مراقبتهای منظم، میتوانید علائم را کنترل کنید و از پیشرفت بیماری جلوگیری کنید. در ادامه، نکات عملی برای زندگی بهتر با PAD آورده شده است:
الف) مراقبت روزانه از پاها
کاهش جریان خون در PAD میتواند پاها را مستعد زخم، عفونت و حتی قانقاریا کند. برای پیشگیری:
-
-
بررسی روزانه پاها: هر روز پاها و انگشتان خود را برای یافتن علائم قرمزی، زخم، تاول یا تغییر رنگ بررسی کنید. از آینه برای دیدن کف پاها استفاده کنید یا از یکی از اعضای خانواده کمک بخواهید.
-
مراقبت از پوست: پوست پاها را با لوسیون مرطوب نگه دارید تا از خشکی و ترک جلوگیری شود. از بریدن ناخنها بهصورت غیراصولی خودداری کنید و در صورت نیاز به پودیاتریست مراجعه کنید.
-
کفش مناسب: کفشهای راحت و اندازه بپوشید و از راه رفتن بدون کفش یا دمپایی اجتناب کنید.
-
پیشگیری از عفونت: هر زخم کوچک را جدی بگیرید و فوراً با پزشک مشورت کنید، زیرا زخمهای PAD ممکن است به سرعت عفونی شوند.
-
ب) حفظ فعالیت بدنی
اگرچه PAD میتواند باعث درد هنگام راه رفتن (کلادیکاسیون) شود، ورزش منظم یکی از بهترین راهها برای بهبود جریان خون و کاهش علائم است.
-
-
برنامه ورزشی تحت نظارت: برنامههای بازتوانی قلبی، مانند پیادهروی تا آستانه درد متوسط و سپس استراحت، میتوانند جریان خون را بهبود دهند. بهعنوان مثال، 30 دقیقه پیادهروی سریع، 5 روز در هفته، میتواند علائم را تا 50% کاهش دهد.
-
فعالیتهای ایمن: اگر پیادهروی برایتان سخت است، ورزشهای سبک مانند دوچرخهسواری ثابت یا شنا را امتحان کنید.
-
مشاوره تخصصی: کلینیک دکتر زهرا سوندرومی خدمات بازتوانی قلبی و مشاوره ورزشی ارائه میدهد تا برنامهای متناسب با شرایط شما طراحی شود.
-
ج) نقش خانواده و نزدیکان
خانواده میتواند نقش مهمی در مدیریت PAD داشته باشد:
-
-
کمک به بررسی روزانه پاها برای یافتن زخم یا تغییرات غیرعادی.
-
تشویق به پایبندی به رژیم غذایی سالم و برنامه ورزشی.
-
همراهی در جلسات مشاوره با متخصص قلب برای درک بهتر بیماری و درمانها.
-
ارتباط PAD با سلامت قلب و مغز
کاهش ریسکهای قلبی-عروقیPAD نهتنها پاها را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه یک علامت هشداردهنده برای آترواسکلروز سیستمیک است، به این معنی که شریانهای قلب و مغز شما نیز ممکن است در معرض خطر باشند. افرادی که PAD دارند، بیش از دو برابر احتمال دارد دچار حمله قلبی یا سکته مغزی شوند. اما چرا؟
الف) آترواسکلروز سیستمیک چیست؟
آترواسکلروز، فرآیند تجمع پلاک (کلسترول، کلسیم و سایر مواد) در دیواره شریانهاست که میتواند شریانهای قلب (بیماری شریان کرونری)، مغز (بیماری شریان کاروتید) یا اندامها را تنگ کند. PAD نشان میدهد که این فرآیند در بدن شما فعال است و ممکن است قلب یا مغز را نیز تهدید کند.
ب) ارزیابی ریسک قلبی-عروقی
برای کاهش این خطرات، ارزیابی منظم سلامت قلب و عروق ضروری است:
-
-
اکوکاردیوگرافی پیشرفته: این ابزار در کلینیک دکتر سوندرومی، با استفاده از فناوریهایی مانند اکو داپلر سهبعدی، عملکرد قلب و جریان خون را بررسی میکند.
-
هولتر نوارقلب و فشارخون: برای پایش 24ساعته قلب و فشار خون، که به شناسایی مشکلات مخفی کمک میکند.
-
تست ورزش: برای ارزیابی توانایی قلب در پاسخ به فعالیت بدنی و شناسایی مشکلات عروقی.
-
ج) راهکارهای کاهش خطر
-
-
کنترل عوامل خطر: فشار خون، کلسترول و قند خون را با رژیم غذایی، ورزش و داروهای تجویزی مدیریت کنید.
-
ترک سیگار: سیگار خطر PAD و بیماریهای قلبی را 2 تا 6 برابر افزایش میدهد.
-
داروهای محافظتی: داروهایی مانند استاتینها یا آسپرین ممکن است حتی در صورت نرمال بودن کلسترول، برای کاهش التهاب عروق تجویز شوند.
-
د) چرا حتی بدون علائم باید نگران باشید؟
حتی اگر علائم PAD خفیف یا غایب باشند، خطر مشکلات قلبی و مغزی همچنان وجود دارد. غربالگری منظم، بهویژه برای افراد بالای 50 سال با عوامل خطر مانند دیابت یا سیگار، میتواند مشکلات را قبل از جدی شدن شناسایی کند.
پرسشهای کلیدی درباره PAD
آگاهی از PAD و صحبت با پزشک میتواند به شما کمک کند تا نقش فعالی در مدیریت بیماری خود داشته باشید. در ادامه، به برخی سؤالات رایج پاسخ میدهیم:
الف) سؤالات کلیدی و پاسخها
-
-
PAD چیست و چرا خطرناک است؟
PAD تنگ شدن شریانهای اندامها (معمولاً پاها) به دلیل تجمع پلاک است. این بیماری خطر حمله قلبی، سکته مغزی و قطع عضو را افزایش میدهد. -
آیا PAD نشاندهنده مشکل قلبی است؟
بله، PAD یک پرچم قرمز برای آترواسکلروز سیستمیک است. اگر PAD دارید، باید قلب و عروق مغزیتان بررسی شوند. -
چگونه میتوانم از پیشرفت PAD جلوگیری کنم؟
ترک سیگار، ورزش منظم، رژیم غذایی سالم و کنترل دیابت و کلسترول کلیدی هستند. -
چه تستهایی برای ارزیابی قلبم نیاز دارم؟
تستهایی مانند اکوکاردیوگرافی، هولتر نوارقلب و تست ورزش میتوانند سلامت قلب شما را پایش کنند.
-
ب) چگونه با پزشک خود صحبت کنید؟
برای گرفتن بهترین نتیجه از مشاوره با پزشک:
-
-
لیستی از علائم خود (مثل درد هنگام راه رفتن یا زخمهای غیرقابل ترمیم) تهیه کنید.
-
درباره سابقه خانوادگی بیماریهای قلبی یا عروقی صحبت کنید.
-
از پزشک بپرسید چه تستهای تشخیصی یا تغییراتی در سبک زندگی برای شما مناسب است.
-
پیشگیری پیشرفته از PAD
نقش سبک زندگی و غربالگری زودهنگامپیشگیری از PAD با مدیریت عوامل خطر و غربالگری زودهنگام امکانپذیر است، حتی اگر هنوز علائمی ندارید. این بخش به شما نشان میدهد چگونه خطر ابتلا به PAD و عوارض قلبی را کاهش دهید.
الف) سبک زندگی سالم
-
-
فعالیت بدنی: حداقل 150 دقیقه ورزش متوسط (مثل پیادهروی سریع) در هفته میتواند جریان خون را بهبود دهد و خطر PAD را کاهش دهد.
-
رژیم غذایی قلبمحور: رژیم مدیترانهای با تمرکز بر میوهها، سبزیجات، ماهی (مثل سالمون)، آجیل و روغن زیتون توصیه میشود. از غذاهای سرخشده، چربیهای ترانس و شکر اضافی پرهیز کنید.
-
ترک سیگار: سیگار مهمترین عامل قابلکنترل برای PAD است. ترک آن میتواند خطر عوارض را تا 50% کاهش دهد.
-
کنترل وزن: کاهش حتی 5-10% وزن بدن میتواند فشار روی عروق را کاهش دهد.
-
ب) غربالگری زودهنگام
غربالگری برای افرادی که علائم ندارند اما در معرض خطر هستند (مثل افراد بالای 65 سال، دیابتیها یا سیگاریها) حیاتی است:
-
-
تست ABI: یک تست ساده برای بررسی جریان خون در پاها.
-
اکو داپلر رنگی: برای شناسایی زودهنگام انسدادهای عروقی.
-
چکاپهای قلبی: ارزیابی منظم فشار خون، کلسترول و قند خون.
-
ج) مدیریت عوامل غیرقابلکنترل
عواملی مثل سن، سابقه خانوادگی یا نژاد (مثلاً سیاهپوستان که بیشتر در معرض خطر هستند) قابل تغییر نیستند، اما میتوانید با تمرکز بر عوامل قابلکنترل (مثل رژیم غذایی و ورزش) خطر را کاهش دهید.کلینیک قلب دکتر زهرا سوندرومی خدمات غربالگری بیماریهای قلبی-عروقی، مشاوره تغذیه و برنامههای ورزشی را ارائه میدهد تا خطر PAD را به حداقل برساند.
PAD و گروههای خاص
برخی گروهها به دلیل ویژگیهای خاص، نیاز به توجه بیشتری در برابر PAD دارند. در ادامه، چالشها و راهکارهای اختصاصی برای این گروهها بررسی میشود.
الف) PAD در زنان
زنان ممکن است علائم PAD را کمتر یا بهصورت غیرمعمول (مثل خستگی به جای درد کلاسیک) تجربه کنند، که تشخیص را دشوار میکند.
-
-
چالشها: علائم کمتر واضح، تشخیص دیرهنگام و خطر بالاتر عوارض به دلیل تأخیر در درمان.
-
توصیهها: زنان بالای 50 سال، بهویژه با عوامل خطر مثل دیابت یا سیگار، باید بهطور منظم غربالگری شوند.
-
ب) سالمندان و PAD
افراد مسن، بهویژه بالای ۶۵ سال، بیشتر در خطر ابتلا به بیماری شریان محیطی (PAD) قرار دارند.دلیل آن، تغییرات طبیعی و افزایش سن در رگهای خونی (عروق) است که منجر به سفت شدن و تنگ شدن آنها میشود.
-
-
چالشها: علائم PAD ممکن است با پیری یا آرتروز اشتباه گرفته شود.
-
توصیهها: ورزشهای سبک، رژیم غذایی سالم و چکاپهای منظم با ابزارهایی مثل ABI و اکوکاردیوگرافی.
-
ج) افراد دیابتی و PAD
دیابت ریسک ابتلا به بیماری شریان محیطی (PAD) را تا ۴ برابر افزایش میدهد. بیماران دیابتی مبتلا به PAD، به طور ویژهای در معرض خطر ابتلا به زخمهایی هستند که به سختی بهبود مییابند (غیرقابل ترمیم) و در نهایت، خطر قطع عضو (آمپوتاسیون) در آنها بالاتر است.
-
-
چالشها: آسیب عصبی ناشی از دیابت میتواند علائم PAD را مخفی کند، مثلاً بیمار به جای درد، فقط خستگی احساس کند.
-
توصیهها: کنترل دقیق قند خون، بررسی روزانه پاها و استفاده از کفشهای مخصوص دیابتی.
-
بیماری شریان محیطی (PAD) یک چالش جدی است، اما با آگاهی و اقدام بهموقع، میتوانید آن را مدیریت کنید و از قلب و مغز خود محافظت کنید. از مراقبت روزانه از پاها و ورزش منظم گرفته تا غربالگری زودهنگام و پرسیدن سؤالات درست از پزشک، هر قدم شما را به زندگی سالمتر نزدیکتر میکند. کلینیک تخصصی قلب دکتر زهرا سوندرومی در شیراز با ابزارهای پیشرفتهای مانند اکوکاردیوگرافی سهبعدی، هولتر فشارخون، تست ورزش و مشاورههای تخصصی، همراه شماست تا این مسیر را با اطمینان طی کنید. اگر علائم PAD را تجربه میکنید یا در گروه پرخطر هستید، همین امروز برای چکاپ یا مشاوره اقدام کنید و کنترل سلامت خود را به دست بگیرید!
برای آگاهی بیشتر درباره سلامت قلب، کتاب «کاردیو اسمارت ؛ آنچه همه باید در مورد قلب و عروق بدانند» را بخوانید.
مقالات مرتبط :
بیماری شریان محیطی (PAD) چیست؟
تشخیص و درمان بیماری شریان محیطی
بازدیدها: 10
